(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

॥ श्रीः ॥
3.241. अध्यायः 241
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
द्वैतवने सरोऽभितः क्रीडास्थाननिर्माणायाज्ञसानां दुर्योधनभृत्यानां पूर्वमेव तत्रागतैर्गन्धर्वैः प्रतिवारणम् ॥ 1 ॥ भृत्यैर्गन्धर्वकृतनिवारणं निवेदितेन दुर्योधनेन तेषामुत्सारणाय सेनाप्रेषणम् ॥ 2 ॥ गन्धर्वैः परुषभाषणैर्भोपितैर्भटैर्दुर्योधनं प्रति तन्निवेदनम् ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

वैशम्पायन उवाच। 3-241-0x(2595)(25364)
अथ दुर्योधनो राजा तत्रतत्र वने वसन्।
जगाम घोषानभितस्तत्र चक्रे निवेशनम् ॥ 3-241-1(25365)
रमणीये समाज्ञाते सोदके समहीरुहे।
देशे सर्वगुणोपेते चक्रुरावसथान्नराः ॥ 3-241-2(25366)
तथैव तत्समीपस्थान्पृथगावसथान्बहून्।
कर्णस्य शकुनेश्चैव भ्रातॄणां चैव सर्वशः ॥ 3-241-3(25367)
पश्यन्तस्ते तदा गावः शतशोऽथ सहस्रशः।
अङ्कर्लक्षैश्च ताः सर्वा लक्षयामास पार्थिवः ॥ 3-241-4(25368)
अङ्कयामास वत्सांश्च जज्ञे चोपसृतांस्त्वपि।
बालवत्साश्च यां गावः कालयामास ता अपि ॥ 3-241-5(25369)
अथ स स्मारणं कृत्वा लक्षयित्वा त्रिहायनान्।
वृतो गोपालकैः प्रीतो व्याहरत्कुरुनन्दनः ॥ 3-241-6(25370)
स च पौरजनः सर्वः सर्वः सैनिकाश्च सहस्रशः।
यथोपजोषं चिक्रीडुर्वने तस्मिन्यथाऽमराः ॥ 3-241-7(25371)
ततोऽध्वगमनाच्छ्रान्तं कुशला नृत्यवादितैः।
धार्तराष्ट्रमुपातिष्ठन्कन्याश्चैव स्वलंकृताः ॥ 3-241-8(25372)
स स्त्रीगणवृतो राजा प्रहृष्टः प्रददौ वसु।
तेभ्यो यथार्हमन्नानि पानानि विविधानि च ॥ 3-241-9(25373)
ततस्ते सहिताः सर्वे तरक्षून्महिषान्मृगान्।
गवयर्क्षवराहांश्च समन्तात्पर्यवारयन् ॥ 3-241-10(25374)
स ताञ्छरैर्विनिर्भिद्य गजांश्च सुबहून्वने।
रमणीयेषु देशेषु ग्राहयामास वै मृगान् ॥ 3-241-11(25375)
गोरसानुपयुञ्जान उपभोगांशच् भारत।
पश्यन्स रमणीयानि वनान्युपवनानि च ॥ 3-241-12(25376)
मत्तभ्रमरजुष्टानि बर्हिणाभिरुतानि च।
अगच्छदानुपूर्व्येण पुण्यं द्वैतवनं सरः ॥ 3-241-13(25377)
मत्तभ्रमरसंजुष्टं नीलकण्ठरवाकुलम्।
सप्तच्छदसमाकीर्णं पुन्नागवकुलैर्युतम् ॥ 3-241-14(25378)
ऋद्ध्या परमया युक्तो महेन्द्र इव वज्रभृत्।
यदृच्छया च तत्रस्थो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ 3-241-15(25379)
ईजे राजर्षियज्ञेन साद्यस्केन विशांपते।
दिव्येन विधिना चैव वन्येन कुरुसत्तम ॥ 3-241-16(25380)
`विद्वद्भिः सहितो धीमान्ब्राह्मणैर्वनवासिभिः'।
कृत्वा निवेशमभितः सरसस्तस्य कौरव।
द्रौपद्या सहितो धीमान्धर्मपत्न्या नराधिपः ॥ 3-241-17(25381)
ततो दुर्योधनः प्रेष्यानादिदेश सहानुजः।
आक्रीडावसथाञ्शीघ्रं कुरुध्वं सरसोऽभितः ॥ 3-241-18(25382)
ते तथेत्येव कौरव्यमुक्त्वा वचनकारिणः।
चिकीर्षन्तस्तदाक्रीडाञ्जग्मुर्द्वैतवनं सरः ॥ 3-241-19(25383)
सेनाग्र्यं धार्तराष्ट्रस् प्राप्तं द्वैतवनं सरः ॥ 3-241-20(25384)
प्रविशन्तं वनद्वारि गन्धर्वाः समवारयन्।
तत्र गन्धऱ्वराजो वै पूर्वमेव विशांपते।
कुबेरभवनाद्राजन्नाजगाम गणावृतः ॥ 3-241-21(25385)
गणैरप्सरसां चैव त्रिदशानां तथाऽऽत्मजैः।
विहारशीलैः क्रीडार्थं तेन तत्संवृतं सरः ॥ 3-241-22(25386)
तेन तत्संवृतं दृष्ट्वा ते राजपरिचारकाः।
प्रतिजग्मुस्ततो राजन्यत्र दुर्योधनो नृपः ॥ 3-241-23(25387)
स तु तेषां वचः श्रुत्वा सैनिकान्युद्धदुर्मदान्।
प्रेषयामास कौरव्य उत्सारयत तानिति ॥ 3-241-24(25388)
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञः सेनाग्रयायिनः।
सरो द्वैनवनं गत्वा गन्धर्वानिदमब्रुवन् ॥ 3-241-25(25389)
राजा दुर्योधनो नाम धृतराष्ट्रसुतो बली।
चिक्रीडिषुरिहायाति तदर्थमपसर्पत ॥ 3-241-26(25390)
एवमुक्तास्तु गन्धर्वाः रप्रहसन्तो विशांमपते।
प्रत्यब्रुवंस्तान्पुरुषानिदं हि परुषं वचः ॥ 3-241-27(25391)
न चेतयति वो राजा मन्दबुद्धिः सुयोधनः।
योऽस्मानाज्ञापयत्येवं वश्यानिव दिवौकसः ॥ 3-241-28(25392)
यूयं मुमूर्षवश्चापि मन्दप्रज्ञा न संशयः।
ये तस् वचनादेवमस्मान्ब्रूथ विचेतसः ॥ 3-241-29(25393)
गच्छध्वं त्वरिताः सर्वे यत्र राजा स कौरवः।
न चेदद्यैव गच्छध्वं धर्मराजनिवेशनम् ॥ 3-241-30(25394)
एवमुक्तास्तु गन्धर्वै राज्ञः सेनाग्रयायिनः।
संप्राद्रवन्यतो राजा धृतराष्ट्रसुतोऽभवत् ॥ 3-241-31(25395)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि घोषयात्रापर्वणि एकचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ 241 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-241-4 स ददर्श तदा गावः इति झ. पाठः। अङ्कैश्चिह्नैः। लक्षैः संख्यानैः। लक्षा नपुंसि संख्यायामिति मेदिनी ॥ 3-241-5 जज्ञे ज्ञातवान्। उपसृतान् दमनार्हान् वत्सतरान्समीपागतान्वा कालयामास संख्यातवान् ॥ 3-241-6 त्रिहायनांस्त्रिवर्षान्वृषान्। व्याहरत् विजहार ॥ 3-241-7 यथोपजोषं यथारुचि ॥ 3-241-16 साद्यस्केन एकाहसाध्येने ॥ 3-241-22 आत्मजैर्जयन्तादिभिः सहेति शेषः ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.